Автомобиль истисалы, юксек -эв техникасы, догърулыкълы алетлер киби маден истисал сааларында тот басмагъан челик озь мукеммель коррозиягъа къаршы тургъаны ве механик хусусиетлери ичюн кенъ къулланыла.
Лякин ириюв нокътасы юксек, алчакъ иссилик кечирюв къабилиети ве иссиликке сезимлилиги себебинден аньаневийнокъталы кьайнакь(къаршылыкълы кьайнакь) джерьянлары сыкъ-сыкъ бир сыра агъыр сынавларгъа расткелелер, оларнынъ арасында кенъликлер, чатышмалар, сыджакъ чатлакълар ве данечиклерара коррозия (сенсибилизация) бар.
Земаневий нокъталы кьайнакьлав технологиясы, хусусан Орта Частоталы Инверторлы (ОЧИ) кьайнакьчылар электродларны, параметрлерни ве процесс акъынтыларыны системалы оптималлаштырув ёлунен ильмий ве ишанчлы чезимни теклиф этелер.
I. Тот басмагъан челиктен япылгъан нокъталы кьайнакьлавда табиий зорлукълар ве технологик къаршы тедбирлер .
Тот басмагъан челик, хусусан аустенит сыныфлары (304 ве 316 киби), кьайнакь вакътында къусурларгъа пек огърагъан, бунъа биринджи невбетте озьгюн термофизик хусусиетлери себеп ола:
| Къыйын къусур . | Пейда олувнынъ биринджи себеби . | Земаневий нокъталы пайлаштырыджынынъ техникий къаршы чареси | |
| 1 | Сыптырмакъ | Къайнамакъ токунынъ зияделиги я да электроднынъ кучюнинъ етишмегени, бу исе ириген нуггетнинъ патлавлы чыкъарылмасына кетире. | Акъымнынъ юксельмесини догъру идаре этмек ве басымны динамик низамламакъ. |
| 2 | Кёпелик | Пайвандлав зонасында чыкъарылмагъан оксидлер я да дымлыкъ, я да пайвандлав бассейнининъ зияде тез къаттылашмасы. | Узакъ тутув вакъты, инерт газлардан къорчаланув ве электродларнынъ оптимал дизайны. |
| 3 | Сыджакъ чатлакъланув . | Пайлаштырув ерининъ юксек-араретте къаттылашкъан вакъытта тартышув кергинлиги материалнынъ къаттылыгъындан зияде ола. | Сыджакъ кирсетювни, тез сувутувны ве юксек-кейфиетли электрод материалларыны къулланувны къатты идаре этмек. |
| 4 | Сезиджилик | Къайнамакъ иссилик деври тот басмагъан челикнинъ сенсибилизация арарети диапазонында (450 градус –850 градус ) пек чокъ къалмасына себеп ола, бу исе данечиклерара коррозиягъа кетире. | Сенсибилизация зонасындан тез кечмек ичюн юксек ток ве къыскъа муддетлиликнен характерленген «Къаты джедвель» пайлаштырмасыны къулланмакъ. |
Бу эсас меселелерни чезмек ичюн земаневий нокъталы пайлаштырыджылар эм аппарат, эм де программа джеэттен эр тарафлама юксельтильди.
II. 1-нджи эсас технология: Электрод системасынынъ арыкъ оптимизациясы ве хызметини косьтерюв
Электрод пайлаштырыджы ве заготовка арасында «копюр» вазифесини беджере ве онынъ чалышувы ток сыкълыгъынынъ, иссилик пайлашувынынъ ве басым кечювининъ бир тюрлюлигини догърудан-догъру бельгилей. Электрод системасыны оптималлаштырмакъ — бу кьайнакь къусурларыны энъ эксик дереджеге еткизмек ичюн биринджи адымдыр.
1. Илери электрод материалларыны сечип алув ве къулланув .
Тот басмагъан челикнинъ юксек къаршылыкълылыгъыны ве юксек ириюв нокътасыны енъмек ичюн электрод материаллары юксек электрик кечиримлилигине ве юксек-араретке мукеммель къаршылыкъкъа саип олмакъ кереклер.
- Хром Цирконий Бакъыр (Cr-Zr-Cu): Бу энъ чокъ къулланылгъан электрод материалыдыр, сонъ дередже юксек кечиримлилик ве яхшы къаттылыкъны теклиф эте. О, электроднынъ озь-озюни -къызувыны семерели шекильде эксильте ве сыджакъны тез узакъкъа алып кете, электроднынъ уджу йымшакълашмасына ве япышмасына маниа ола.
- Бакъыр вольфрам иритиджиси (Cu-W): зияде къаттылыкъ ве агъырувы талап этильген ишлерде, меселя, къалынджа листлерни кьайнатып я да юксек-сыкълыкълы кьайнакь девирлеринде къулланыла. Cu-W хызметнинъ узун муддети ве контакт къаршылыгъынынъ тургъунлыгъыны теминлей.
Бундан да гъайры, электроднынъ геометрик шекили пек муимдир. Сферик я да кесильген конус шекилли электрод конструкциясыны къабул этмек ток ве басымнынъ концентрациясыны теминлей, токнынъ даркъалувына ве ерлешкен зияде къызувнынъ огюне кете ве бойлеликнен бир тюрлю пайванд наггети мейдангъа келе.
2. Электродларны системалы бакъув тертиби .
Электрод юзюндеки оксидленюв ве агъырувы чатышма ве уйгъун олмагъан пайлашув лекелерининъ биринджи себеплеридир. Къатты бакъув тертибатларыны эда этмек пайлашув кейфиетини девамлы темин этмек ичюн энъ муимдир.
- Рутин юзюни багъламакъ: индже абразив материал я да махсус электрод багъламалары ярдымынен даима багъламакъ электрод юзюнден оксид къатламыны ве япышкъан маденни чыкъара, контакт къаршылыгъыны тургъун сакълай.
- Денъиштирюв босагъасыны идаре этмек: санайы теджрибеси бойле фикирге кетире: электроднынъ уджунынъ диаметри агъырувы я да ичине кирюв себебинден озь ильки колемининъ 20%-ден зияде деформациясы олгъанда, оны тезден денъиштирмек керек. Бу исе электродларнынъ контакт мейданынынъ артмасы себебинден ток сыкълыгъынынъ тюшювининъ ве чатышмаларнынъ пейда олувынынъ семерели огюне кете.
III. 2-нджи эсас технология: параметрлерни акъыллы идаре этмек ве иссилик кирсетювини идаре этмек
Тот басмагъан челиктен япылгъан кьайнакь иссилик киришине сонъ дередже сезиджидир, кьайнакь самородкасынынъ шекилленювини ве сувутув сурьатыны идаре этмек ичюн параметрлерни догъру идаре этмек керек. Земаневий нокъталы пайлаштырыджылар ток, вакъыт ве басымнынъ динамик координациясына иришмек ичюн акъыллы идаре системаларыны къулланалар.
1. Пайвандлав току ве вакъыт ичюн «Къаты/йымшакъ джедвел» стратегиясы
Тот басмагъан челикнинъ сенсибилизация арарети диапазонында (450 градус –850 градус ) чокъ къалмасын деп, бу исе данелерара коррозиягъа кетире, адет узьре, «Къаты джедвель» кьайнакь стратегиясы къулланыла.
- «Къаты джедвел»: юксек ток ве къыскъа муддетнинъ комбинациясыны къуллана. Бу усул ириюв араретине тез ете ве сенсибилизация зонасындан тез кечип, карбиднинъ чёкювини энъ эксик дереджеге еткизе ве материалнынъ коррозиягъа къаршы турувыны сакълап къалмакъта.
- «Юмшакъ джедвел»: эксильген ток ве узатылгъан муддетнинъ комбинациясыны къуллана. Умумий иссилик кириши бир-бирине бенъзесе де, къыздырув ве сувутув тезликлери яваш ола. Бу, адет узьре, сыджакъ-тесирленген зона (СТЗ) талаплары аз къатты олгъан къулланмаларда къулланыла.
Мураджаат малюматлары (типик М6 беклемек ичюн нокъталы кьайнакьлав ичюн мисаль): 0,8 мм-ден 1,5 мм-гедже къалынлыкътаки индже тот басмагъан челик листлери ичюн тевсие этильген кьайнакьлав параметрлери диапазоны, адет узьре, бойледир:
- Пайвандлав току: 180 А ден 320 А гъадже
- Къайнамакъ вакъты: 3 девирден (тахминен. 0.06 саниеде) 60 девиргедже (тахминен. 1.2 саниеде)
2. Динамик басымны низамлав ве тутув вакъты стратегиясы .
Электродларнынъ къувети тек заготовкалар арасындаки контакт къаршылыгъына тесир этмей, о, пайлашув нуггетининъ къаттылашув джерьянында да гъает муим роль ойнай.
- Басым диапазоны: индже-диварлы тот басмагъан челик материаллар ичюн тевсие этильген электрод кучь диапазоны, адет узьре, 0,3 МПа ве 0,5 МПа арасындадыр. Алчакъ басым башлангъыч фазеде токны топламагъа ярдым эте, сонъраки дёгюв ве къаттылаштырув ичюн исе юксек басым къулланыла.
- Кучьлендирильген дёгюв арекети: кьайнакь токуны кескен сонъ, нокъталы кьайнакьчы «Тутув вакътыны» узатмакъ керек. Бу фазеде япылгъан басым (дёгме кучю) ириген маденнинъ бир тюрлю къаттылашмасына ярдым эте, газларны ве нуггеттен тартышув кенъликлерини эффектив шекильде чыкъара ве бойлеликнен кенъликнинъ сурьатыны энъ эксик дереджеге еткизе.
3. Сувутув системасыны самимий идаре этмек .
Сувутув системасы сыджакъ чатлакъланувны идаре этмек ве электродларнынъ омюрини узатмакъ ичюн пек муимдир. Земаневий нокъталы пайлаштырыджылар юксек-эффективликли айланув сув-сувутув системаларындан файдаланалар.
- Сыджакълыкъны идаре этмек: сувутув сувунынъ арарет диапазоныны къатты идаре этмек керек, адет узьре, кириш арарети 5 градустан 30 градускъадже олмакъны талап эте , энъ юксек чыкъыш арарети исе 40 градустан зияде олмамакъ керек. Тургъун, алчакъ-араретли сувутув электродлардан ве заготовкадан сыджакъны тез чыкъара, электродларнынъ йымшакълашмасына маниа ола ве пайлашув ерининъ сувутувыны тезлештире, бу исе сыджакъ чатлакъларнынъ пейда олувыны семерели шекильде баса.
IV. 3-юнджи эсас технология: процесслернинъ янъыланмасы ве кейфиетни юксельтювнинъ чезимлери
Аппарат ве параметрлернинъ оптимизациясындан гъайры, нокъталы кьайнакьчылар юксек кейфиетли кьайнакьларгъа иришмек ичюн кьайнакь процедураларында ве экологик идареде бир къач янъылыкълар кирсеттилер.
1. Атмосфера къорчалав системасы (инерт газлардан къорчалав) .
Тот басмагъан челик юксек араретте авадаки оксиген ве азотнен юксек реактивликке малик олып, оксидлер ве нитридлер мейдангъа кетире, бу исе кенъликке ве пайлашув къаттылыгъыны эксильтмеге кетире.
- Аргон экранлавы: къорчалав ичюн пайлаштырув зонасына юксек-темизликтеки Аргонны (темизлик талабы 99,99%-тен буюк) кирсетмек. Инерт газ аваны семерели айыра, юксек-араретте оксидленювнинъ огюне кете, пайлашувнынъ сыкълыгъыны ве эстетик кейфиетини сезилерли дереджеде юксельте.
- Импульс идареси: белли бир догърулыкъ къулланмаларында импульс-идаре этильген тамчы ёллав технологиясы пайлаштырув бассейнининъ шекилленювини ве къорчалайыджы атмосферанынъ къапламасыны даа индже идаре этмеге имкян бере, пайлаштырув кейфиетини даа да юксельте.
2. Автоматлаштырылгъан кьайнакьлав процедуралары ве деформациягъа къаршы-стратегиялар
Автомобиль кузовлары я да буюк сакълав цистерналары киби тот басмагъан челиктен япылгъан буюк я да муреккеп заготовкалар ичюн кергинликни пайлаштырмакъ ве заготовканынъ деформациясынынъ огюне кечмек ичюн оптималлаштырылгъан кьайнакь сырасы къулланылмакъ керек.
- Этаплы кьайнакьлав сырасы: бир ерде токътамайып кьайнакьлавдан къачынынъыз. Онынъ ерине орта-ден-четке я да мертебели кьайнакь шекилини къабул этинъиз. Бу стратегия локализациялангъан иссилик концентрациясыны семерели шекильде эксильте, заготовкадаки иссилик деформациясыны ве къалдыкъ кергинликни энъ эксик дереджеге еткизе.
- Сыгъынув-юкъары: Алчакъ къаттылыкътаки индже листлерни кьайнаткъанда, заготовкаларнынъ ерли кьайнакь еринде сыкъ ерлештирильмесини, эр анги аралыкъларны ёкъ этмесини темин этмек пек муимдир. Бу, чапаланувнынъ огюне кечмек ве пайлашув самородкасынынъ колемини бир тюрлю темин этмек ичюн эсастыр.
3. Кефильликни тешкерюв ве омюрге кечирювнинъ черчивеси .
Тот басмагъан челик къулланмаларында нокъталы пайлаштырыджыларнынъ оптимал чалышувыны темин этмек ичюн истисалджылар эр тарафлама амельге кечирюв рамкасыны ве кейфиетни тешкерюв системасыны тешкиль этмелилер.
| Реализациянынъ черчиве элементи . | Амелий тевсие ве макъсат . |
| Параметрлернинъ малюмат базасыны тешкиль этмек . | Тот басмагъан челикнинъ чешит сыныфлары (меселя, 304, 316L) ве къалынлыкъ комбинациялары ичюн тасдыкълангъан материал-махсус параметрлер базасыны яратынъыз, бу исе параметрлерни тез ве догъру хатырламагъа имкян бере. |
| Профилактик бакъув программасы . | Электродларны багълав ве денъиштирюв джедвелине къатты риает этинъиз, басым датчиклерини ве токны козетюв донатмаларыны даима калибрленъиз. |
| Акъикъий-вакъытны козетюв системасы | Ток, кергинлик, басым ве араретни акъикъий-вакъыт козетюв системасыны ерлештиринъиз. Эгер параметрлер эвельден бельгиленген диапазондан зияде олса, сигналны я да якъмакъны чалыштырынъыз, эр бир пайлашув ерининъ кейфиетини излемек мумкюн олгъаныны теминленъиз. |
| Операторларны огретюв . | Операторларгъа тот басмагъан челикнинъ хусусиетлери, сенсибилизация хавфлары ве юксек нокъталы пайлаштырув функциялары (меселя, ток пандусыны идаре этмек) боюнджа профессиональ дерслер бермек. |
Кефильликни тешкерюв усуллары:
- Козьнен бакъып чыкъмакъ: пайлашув ерининъ юзюнде чатышма, ичине кирмек я да ренк денъишкен киби къусурлар олмагъаныны тешкеринъиз.
- Деструктив сынав: бирлешменинъ бутюнлигини тешкермек ве пайлашув нуггетининъ колеми лейха талапларына джевап бергенини тасдыкъламакъ ичюн къабукъ я да кесюв сынавларыны къулланынъыз.
- Микроструктур талиль: пайлашув ерининъ металлографик кесювини япып, пайлашув нукътасынынъ сыкълыгъыны, Сыджакъ-Тесирленген Зонанынъ (СТЗ) кенълигини, кенълик я да микро-чатлакъларнынъ барлыгъыны тешкеринъиз.
Хуляса
Земаневий нокъталы кьайнакь технологиясы, илери электрод материалларыны, акъыллы параметрлерни идаре этмек системаларыны ве инновацион процесс акъынтыларыны бирлештирмек ёлунен, тот басмагъан челик кьайнакьта юксек-къыйынлыкълы сынавларны системалы суретте енъди.
Сенсибилизациядан къачынмакъ ичюн иссилик киришини догъру идаре этмектен башлап, кенъликлерни ве чатышмаларны ёкъ этмек ичюн басымны динамик шекильде низамламакъкъа, кьайнакь эстетикасыны ве къавийлигини арттырмакъ ичюн инерт газ къорчалавындан файдаланмакъкъа къадар, бу технологияларнынъ комбинациясы нокъталы кьайнакьчыларгъа изчен, юксек{0}эффективликли ста{0}}кейфиетли ерлештирювлерни бермеге имкян бере. талапкяр истисал муитлеринде челик къулланмалары.
Юксек кейфиетке ве махсулдарлыкъкъа ынтылгъан истисалджылар ичюн бу земаневий нокъталы кьайнакь усулларыны менимсемек ве омюрге кечирмек истисал макъсатларына ве кейфиет стандартларына иришмекнинъ сонъки сырыдыр.
