Тикиш кьайнакь машиналары .автомобиль истисалында, янъы энергия батареялары системаларында, энергияны сакълав донатмаларында, басым савутларында, бору ёллары истисалында ве догърулыкълы лист-металл истисалында кенъ къулланыла. Бу къулланмаларда пайванд къаттылыгъы тек конструктив хавфсызлыкъ меселеси дегиль де, махсулатнынъ хызмет муддети, узун-муддетли ишанчлылыкъ ве умумий кейфиет хавфыны идаре этмек ичюн къарар чыкъарувджы фактордыр.
Акъикъий истисал муитлеринде бир чокъ истисалджылар айны шу меселеге расткелелер: кьайнакь тикишлери токътамайып ве бир тюрлю корюне, биринджи акъызма сынавлары кече биле, лякин чекильме сынавлары, ёргъунлыкъ сынавлары я да узун-муддетли хызмет чатлакъ, акъызма я да къавийликнинъ бозулгъаныны косьтере. Бу гъайыплар сийрек алда бир себептен пейда ола. Эксери алларда олар процесс параметрлерининъ келишмемеси, материал-процесснинъ зайыф келишмеси, донатмаларнынъ тургъун олмагъан шараитлери ве догъру олмагъан девамлы кьайнакь лейхасынынъ комбинирленген тесирлеринден келип чыкъа.
Бу макъаледе тикиш кьайнакь машиналарында етерли кьайнакь къаттылыгъынынъ тамыр себеплерининъ систематик муэндислик талили бериле ве амелий, омюрге кечириле бильген оптимизация стратегиялары теклиф этиле. О, донатмаларнынъ ишлетильмеси, процесслернинъ лейхасыны япув, машиналарнынъ сечими ве сатын алув къарарларыны къабул этмекнен огърашкъан къулланыджылар ичюн истинад оларакъ нисбетленген.
Оптимал джерьян пенджересининъ тышында кьайнакь параметрлери .
Къайнамакъ параметрлери къайнамакъ къаттылыгъы ичюн биринджи идаре къатламыдыр. Тикишли кьайнакь джерьянларында кьайнакь току, кьайнакь вакъты ве кьайнакь басымы мустакъиль денъишкенлер дегиль де, сыкъ багълы системаны тешкиль этелер. Бир параметрдеки эр бир мувазенесизлик ириген самородокнынъ пейда олувыны боза ве догърудан-догъру пайлашувнынъ механик чалышувыны боза.
Пайвандлав току ве иссилик кириш балансы .
Пайвандлав току пайвандлав зонасына еткизильген энергия сыкълыгъыны бельгилей ве тургъун самородокларнынъ пейда олувынынъ эсасыдыр.
Акъым пек алчакъ олгъанда, тек юзюнинъ йымшакъланмасы я да къысмен иримеси ола, бу исе тургъун металлургик синтез къурулышыны мейдангъа кетирмеге имкян бермей. Бу вазиетте тикиш токътамайып корюне биле, лякин ички япышув къавийлиги зайыф ола, чекильме юкю я да титрев алтында юзюнинъ айырылувы ола биле.
Акъынты пек юксек олгъанда, локализациялангъан зияде къызув ве янув-кечюв ола биле, бу исе данелернинъ къабалашмасына, микроструктур сынъырланувына ве сыджакъ-текирленген зонанынъ кенишлемесине кетире. Инженерлик амелиятына коре, бойле пайлашувлар башта статик къаттылыкъ сынавларындан кече бильселер де, девирли юклев муитлеринде оларнынъ ёргъунлыкъ омюри эп эксиле. Конструктив ве тыкъынты компонентлеринде ёргъунлыкъ омюрининъ эксильмеси 1000 .30–50%кенъ таркъалгъан шекильде козьге чарпа, бу исе джиддий узун-муддетли ишанчлылыкъ хавфыны ифаде эте.
Макъсат «юксек ток кучьлю пайлаштырувгъа мусавий» дегиль де, микроструктур бутюнлигини сакълап, тургъун наггетни тешкиль этмек ичюн идаре этильген энергия киришидир.
Къайнамакъ вакъты ве самородокны ишлеп чыкъарув .
Къайнамакъ вакъты материалда иссилик диффузиясыны ве иссилик топланувыны идаре эте.
Эгер вакъыт пек къыскъа олса, атта етерли ток олгъанда биле, ириген нуггет керекли шекильде кенишлеп оламай, бунынъ нетиджесинде юкнинъ эффектив юк-ташыйыджы кесиджиси -кичик ола ве механик къавийлик сынъырлана.
Эгер вакъыт пек узун олса, зияде сыджакъ топланмасы сыджакъ-тесирленген зонаны кенълештире ве богъдай осьмесини ве микроструктур деградациясыны тезлештире, умумий механик чалышувны эксильте.
Муэндислик амелиятында умумий истинадий меарет шунда ки, самородок диаметри темель материалнынъ къалынлыгъынынъ тахминен 3–4 кереси зияде олмакъ керек, бу исе къавийлик ве микроструктур тургъунлыкъ арасында мувазенели багъны теминлей.
Пайвандлав басымынынъ келишмемеси (структур тесир коэффициенти)
Къайнамакъ басымы тек механик къысув кучю дегиль. О, контакт къаршылыгъынынъ пайлашувына, иссилик киришининъ тургъунлыгъына ве ириген нуггетнинъ кенишлев арекетине догърудан-догъру тесир эте. Чешит басамакъларда басым мувазенесизлиги пайлашув къаттылыгъына систематик тесир эте:
| Пайвандлав басамакълары . | Басым меселеси . | Догърудан-догъру тесир . |
|---|---|---|
| -басымдан эвельки басамакъ | Етерсиз басым . | Тургъун олмагъан контакт, денъишкен къаршылыкъ, тенъ олмагъан иссилик кириши |
| Эсас кьайнакь басамакъ . | Ашыры басым . | Наггетнинъ кенишлемеси сынъырлангъан, эффектив пайлашув кесиги - эксильген |
| Стабиллешюв басамакъ . | Басымнынъ денъишмеси . | Зайыф консистенция, кучьнинъ даркъалувы арткъан |
Инженерлик сынавлары басымнынъ денъишмеси 100-ден зияде олгъанда, басымнынъ денъишмеси 100-ден зияде олгъаныны косьтере.±8%, пайлашув къаттылыгъынынъ консистенциясы эп эксиле, истисал махсулдарлыгъы исе 100-ден зияде эксиле биле.15%. Токътамайып тикиш кьайнакь сызыкъларында бу, адет узьре, айры къусурлар дегиль де, партия-севиесинде кейфиетнинъ тургъунсызлыгъы оларакъ озьини косьтере.
Етерли олмагъан материал-процесс уйгъунлыгъы
Маддий хусусиетлер сыджакъ киришнинъ насыл ютулгъаныны, концентрациялангъаныны ве дагъытылгъаныны эсас оларакъ бельгилейлер. Эгер бу фаркълар процесслернинъ лейхасында акс олунмаса, пайлашув къаттылыгъы меселелери къачындан олмаз.
Электрик кечиримлилиги ве иссилик кечиримлилигининъ тесири .
Кечириджилик ве иссилик диффузиясынынъ фаркълары пайлаштырув зонасында иссилик концентрациясынынъ арекетине эмиетли дереджеде тесир эте:
| Материалнынъ чешити . | Процесснинъ хусусиетлери . | Эсас тюзетюв стратегиясы . |
|---|---|---|
| Алюминий иритиджилери . | Юксек кечиримлилик + юксек иссилик диффузиясы . | Ток сыкълыгъы зияде + кьайнакь вакъты къыскъа |
| Тот басмагъан челик . | Алчакъ кечиримлилик + алчакъ иссилик диффузиясы . | Алчакъ пик ток + узунджа кьайнакь вакъты |
| Цинкленген челик . | Тургъун олмагъан юзю къаршылыгъы . | Тургъун басымны идаре этмек + идаре этильген иссилик градиенти . |
Материал-специфик процесс моделлери олмадан, "бир-параметр-комплект-эписине келише-бутюн" ёнелишлери сыкъ-сыкъ тыштан къабул этильген корюнген, амма ички япышув къавийлиги етерли олмагъанындан зарар корьген пайлашувларны мейдангъа кетире.
Юзь вазиетининъ узун-муддетли тесири
Оксид къатламлары, ягънынъ кирленмеси, къаплама къалдыкълары ве юзюнинъ кирлери догърудан-догъру металлургиянынъ эффектив багъланувыны къапатып ташлайлар. Бу шараитлер зайыф интерфейслерге, виртуаль пайлашувларгъа ве шлак киришлерине ярдым этелер. Сынав малюматлары косьтерелер ки, юзюни догъру темизлемейип кьайнатылгъан алюминий ерлештирювлерде 1000 ола биле.20–35% орта кучьнинъ эксильмеси ., эппейи зайыф изченликнен берабер.
Бенъземеген маден кьайнакьында къурулыш хавфлары .
Бенъземеген маден кьайнакь тек иссилик фаркъларыны дегиль де, иссилик кенишлев коэффициентлерининъ келишмегенини ве сынъырсыз маденлерара бирикмелернинъ пейда олувыны да озь иче- ринде тута. Градиент токны идаре этмек, импульсли кьайнакь режимлери я да кечиджи къатлам дизайны олмаса, сынъырсыз интерфейс къатламлары къолайлыкънен пейда ола, бу исе хызмет шараитлеринде кьайнакьнынъ эрте-басамакътаки бозукълыгъына кетире.
Донатмаларнынъ тургъунсызлыгъы ве энергия чыкъышынынъ денъишмелери .
Яхшы-процесс параметрлери уйдурылгъанда биле, тургъун олмагъан донатма системалары кьайнакь кейфиетининъ девамлы олмасына маниа ола.
Электродлар системасынынъ бозулувы .
Роликли электродларнынъ эскирмеси, къапламанынъ гъайып олувы ве юзюнинъ оксидленмеси контакт къаршылыгъынынъ пайлашувыны денъиштире, энергия концентрациясыны эксильте ве невбетнен ерли зияде къызувгъа ве етерсиз къызувгъа себеп ола, бу исе пайлашув къаттылыгъынынъ эмиетли денъишмелерине кетире.
Сувутув системасынынъ тургъунлыгъы .
Тикишли кьайнакь машиналарынынъ (трансформаторлар, ИГБТ модульлери, электрод системалары) озьек компонентлери араретке-сезиджидирлер. Сувуткъан сувнынъ арарети 100-ден зияде денъишкенде.±5 градуся да акъынты етерли олмаса, чыкъыш токунынъ тургъунлыгъы бозула. Саа теджрибеси шуны косьтере ки, сувутув системасынынъ тургъунсызлыгъы пайлашув къаттылыгъынынъ уйгъунлыгъыны 1000 гедже эксильте биле.10–20%.
Механик къурулышнынъ догърулыгъы .
Ашыры механик арткъа чекильме, роликлернинъ синхронизациясы хаталары ве яваш басымлы арекетке кетирювджининъ джевабы механик джеэттен тургъун олмагъан кьайнакь басымы, тегиз олмагъан кьайнакь кесиклери -ке ве механик джеэттен конструктив юкнинъ-ташув къабилиетининъ эксильмесине себеп ола.
Токътамайып кьайнакьлавда иссилик топлавы ве конструктив лейха .
Иссилик топланувынынъ тесири .
Токътамайып тикишли кьайнакьта кьайнакьлар арасында сыджакъ толусынен дагъыла бильмей, бу исе заготовкада кумулятив араретнинъ котерильмесине себеп ола. Бу исе сонъки пайлашувларда керчек иссилик киришини арттыра, микроструктур деградацияны тезлештире ве тикиш боюнджа къавийлик градиентлерини ярата-хусусан къалын плиталарда ве юксек-девирли истисал линияларында.
Басымнынъ тенъ олмагъан пайлашмасы .
Чокъ-роликли системаларда басымнынъ тенъсиз пайлашмасы я да юкленювден эвельки зарбанынъ сапмасы кьайнакь кенълигине ве -кесикнинъ денъишмесине кетире, бу исе умумий юкленюв къабилиетини ве ёргъунлыкъ омюрини эксильткен конструктив «зайыф зоналар» ярата.
Хуляса
Тикишли кьайнакь машинасында етерли кьайнакь къаттылыгъы тек параметрлер меселеси я да машина меселеси дегиль. О, процесс системасы, материал системасы, донатма системасы ве конструктив лейха арасындаки система-севиесиндеки келишмемезликнинъ нетиджесидир.
Стабиль, ишанчлы кьайнакь кейфиети айрыджа оптимизация арекетлеринден дегиль де, система инженерлик къабилиетинден келе. Къулланджылар ичюн машинаны сечип алувда тек къувет номиналлары ве фияткъа дикъкъат айырылмамакъ керек. Процесслерни идаре этмек имкянына, системанынъ тургъунлыгъыны лейхалаштырувгъа, малюматны козетмек имкянына ве узун-муддетли эксплуатацион ишанчлылыкъкъа даа чокъ эмиет бермек керек.
